Şirvanşahlar Sarayı Hazar'ın incisi
Azerbaycan‘ın başkenti Bakü’de İçerişehir olarak bilinen tarihi şehirde bulunan Şirvanşahlar Sarayı, 15.yüzyılda inşa edilmiş muhteşem bir mimari yapıya sahiptir. Dönemin şahı Şirvanşah tarafından yaptırılmıştır. Mimari yapısı bakımından muhteşem bir görüntüye sahip olan Şirvanşahlar Sarayı, yakın doğunun en görkemli sarayı Azerbaycan’ın başkenti Bakünün en yüksek yerinde, İçerişehir olarak bilinen tarihi şehirde bulunan, Şirvanşahlar Sarayı,15.yüzyılda inşa edilmiş muhteşem bir mimari yapıya sahiptir. Orta asrın en güzel abidelerindendir,Hazarın incisi olarak adlandırırlarmış.Dönemin şahı Şirvanşah tarafından yaptırılmıştır. Mimari yapısı bakımından muhteşem bir görüntüye sahip olan Şirvanşahlar Sarayı, yakın doğunun en görkemli sarayı Şirvanşahlar Sarayı pek çok bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerin her birinin farklı zamanlarda inşa edildiği tahmin edilmektedir.İki kattan oluşan sarayın ikinci katı şah ve ailesinin günlük hayatlarını geçirdikleri bölümdür.Birinci kat ise saray ihtiyaçlarının karşılanması için oluşturulmuştur.Saray çevresindeki diğer bölümlerden biri ,”divanhane”dir. Divanhane Şirvanşahlar sarayının esas binasına yakın yerleşiyor.Dönemin ,resmi törenleri ve toplantılarının yapıldığı ,devlet yönetimiyle ilgili kararların alındığı bölümdür .Saraya ait bir başka bölüm , Şirvanşahlar ailesinin çocuklarının eğitim aldıkları,Keykubat Mescididir.Ancak mescit 1918 yılında çıkan bir yangında tamamen yanmıştır.
Şirvanşah (aynı zamanda Şirvanşehr veya Şirvan olarak da bilinir) bir zamanlar Azerbaycan sultanlığının başkentiydi. İran’ın Türk bölgesinde, günümüz Azerbaycan’ında bulunan bu saray, birkaç yüzyıl boyunca şehrin merkezindeydi. Artık Azerbaycan’ın başkenti olarak hizmet etmese de Şirvanşah, ülkenin zengin kültürel tarihinin ikonik bir sembolü olmaya devam ediyor. Şirvanşah’a ilk bilinen atıf Eski İran döneminden geliyor. Bu referans, ‘Kralların Kılıcı Birleştirici’ anlamına gelen Xubu-daver-blossum-avistam adlı bir krala atıfta bulunur. Zamanla, ‘Şirvanşah’ Farsça ve diğer birçok dilde ‘sultan’ ile eş anlamlı hale geldi. Esasen, bir şirvanşah, milletinin hem askeri hem de siyasi yönlerini temsil eden bir hükümdar veya padişahtı. Şirvanşah sarayının orijinal yapısı, 1220’de Moğol İlhanlıları döneminde inşa edildi. Kyros Prensi IV. Baudouin ve ailesi için lüks bir ev inşa etmek. Yeniden şekillendirilmiş yapı, 1316’da su ısıtıcısı mısırını pişirmek için kullanılan kazanların aşırı ısınması nedeniyle yanmadan önce neredeyse iki yüzyıl boyunca ayakta kaldı. Baudouin IV, evinde misafir ağırlarken daha iyi yemek pişirebilmek için mutfağa bir mutfak eklenmesini emretmişti. Bu mutfak ilavesi binanın çoğunu yok eden bir yangına neden olmuş olsa da, bu olayda harici bir yangın da rol oynadı. Her iki durumda da, bu yıkıcı olay, dünyanın en ünlü saraylarından biri haline gelecek olanın inşasını durdurmadı. Şirvanşah’ın sanatsal unsurları birçok farklı kültürü ve etkiyi yansıtıyor. Tasarım, oyma ve kaligrafi gibi İran, Arap, Moğol ve Bizans kültür ve sanatlarından unsurlar içeriyor. Ayrıca, hattat Niyavash, 1220 civarında, bugün hala sarayın bazı bölümlerinde mevcut olan güzel çiçekli hatlar üretmiştir. Bu sanat eseri, saray duvarları içindeki mevcut kültürü etkileyen bu medeniyetlerin her birinin hem sanatını hem de kültürünü tasvir ediyor. Ne yazık ki, herkes bu sanatsal unsurları tam görkemiyle görmedi.
Aslında, bu muhteşem yapının bölümlerini gösteren çevrimiçi sadece birkaç fotoğraf var. 1828-1829 Rus işgali, bu hayranlık uyandıran yer için özellikle felaketti. Önceki savaşlardan fotoğraflara göre, bu sarayın çoğu, sonraki sahipleri tarafından ihmal edildiğinden yıkılmıştı. Ancak günümüze kalanlar, eski ihtişamının ve güzelliğinin bir kanıtıdır. Dünyanın en ünlü saraylarından biri olan Şirvanşah, Azerbaycan’ın zengin kültürel mirası içinde büyük bir öneme sahiptir. Hem Azerbaycan‘da hem de bir bütün olarak İran’da hem geçmiş hem de şimdiki kültürlerin ikonik bir sembolü olmaya devam ediyor.
Ne yazık ki, Birinci Dünya Savaşı’nda Rus işgalcileri ve savaşan güçler tarafından kendisine verilen geçmiş savaş hasarı sayesinde sadece fotoğraflardan görülebilir. Ancak şu anki arkeolojik sit alanı olmasına rağmen, buna benzer başka bir yer yok!